Ana Sayfa Güray Öz guray@cumhuriyet.com.tr Nedenler, Vesileler, Fırsatlar Avrupa’da sosyal demokrasinin tarihi, yüzünü sola çevirdiği zaman başarılı olduğunu, liberallere, emperyal güçlere çevirdiği zaman iktidarsızlaştığını gösteriyor. Emperyal güçlerinse her koşulda uygulanabilir politikaları vardır ve kimi zaman nedenler de, vesileler de bu politikaların, şöyle ya da böyle eseri olabilir. Renkleri siyah ya da beyaz fark etmez, emperyal güçlerin her koşulda devam etmek gibi bir özellikleri de vardır. Unutmazlar ve sürekli üretirler. Onların politikalarına teslim olmak istemeyenler için önemli olan, nedenleri iyi tahlil etmek, vesileleri fırsata çevirebilmektir. Ne oldu? Neden oldu? Bundan sonra ne olacak? Şimdi artık yalnız CHP’nin değil, Türkiye’nin, siyaset alanının geleceğini, dengelerin yeniden nasıl oluşacağını, pek kısa bir süre içinde gerçekleşen sarsıntının kalıcı sonuçları olup olamayacağını, artçıların gelip gelmeyeceğini merak ediyoruz. İlk başta bu sarsıntının nedenleri üzerinde değil de vesilesi üzerinde fazlaca durduk. Şimdi birkaç adım geri gitmekte yarar vardır. Nedenlere bakalım. * * * Öncelikle her geçen gün biraz daha zorbalaşan iktidarı kayda geçirmemiz gerekiyor. Zorbalık her zaman gizlice büyüyen bir tepkinin, potansiyel bir karşı enerjinin çağrıcısıdır. O enerji nasıl şekillenir bilemezsiniz, ama hissedersiniz. Yönetebiliyorsanız enerji sizin öngörülerinizi de doğrulayabilir, yönetemiyorsanız sizi aşıp, bilmediğiniz, istemediğiniz yönlere doğru da akabilir. Sıralamada nereye koyacağınız size kalmış, bana göre ikinci sırada emperyal güçlere duyulan hoşnutsuzluk geliyor. İlle de CIA yöntemleriyle hareket etmesi gerekmez; emperyal güç, beğenmediği politikaları sağlı sollu şamarlarla, hizaya sokmayı, başarmak ayrı konu, hep denemiştir. Ortadoğu’nun uzaktan kumanda edilmesi stratejisini Reagan ve Baba Bush’tan bu yana terk etmiş olan ABD’nin, kendisine muhalefet edenleri sevmediğini, kendi çocuklarının “boys”larının itirazlarını bile hoş karşılamadığını herhalde artık herkes biliyordur. “Obama şirinliği”ne rağmen ABD’ye duyulan öfkenin yaygınlaştığını, bu öfkenin talepleri karşısında AKP’nin gönülsüz olduğunu, yetersiz kaldığını, öfkenin kendisine başka siyasi mecralar aradığını söylemek de yanıltıcı olmaz. AKP ya dış faktörün, emperyal güçlerin sözlerini dinleyip, Ortadoğu’da efelik etmekten vazgeçecek, karşılığında iktidarının devamı için destek almayı sürdürecek, doğal olarak halk desteğini yitirecek ya da iç faktörü tahlil etmeye özen gösterecektir. Azalan halk desteği iki eğilimi güçlendirir: Birincisi zorbalığa hız vermek, eksilen desteği değiştirilen yasaların gücüyle kapatarak zorbalığı “meşrulaştırmak”, iktidarı sürdürmektir. Bu eğilim aynı zamanda devletin öteki kimi güçleriyle uzlaşmayı da içerir. İktidar paylaşılır ama kalıcılaştırılır. Şimdilik görünen ve AKP’nin istediği budur. İkincisi “gizli gündemin” devreden çıkartılması, yüksek yargıyla kavgadan vazgeçilmesi, “demokrasinin erdemine” teslim olunmasıdır. Bu da pek olacak iş değildir doğrusu, * * * CHP için de nedenlerin ve vesilelerin içinden geçerek güç kazanan iki senaryodan söz edilebilir. Birinci senaryo klasik sosyal demokrat söylemle, ekonomide liberal, Keynesçi yöntemlere ağırlık veren, sosyal politikalarda sendikal yaklaşımları yeğleyen, uluslararası politikada dengeler arasında yaşamayı seçen, emperyal güçlere duyulan öfkeyi dikkate alan ve yüzünü sola çevirmiş politikaların egemen olduğu bir senaryodur. İkincisi, şimdi kimi CHP’lilerin dikte etmeye çalıştığı, AKP destekçisi sahte liberal kesimlerin kısa bir süre “acaba olabilir mi” diye umuda kapıldığı “neoliberal CHP” senaryosudur. İkisi de muhtemel, ikisi de mümkündür. İkincisi “majestelerinin muhalefeti” olmak anlamı taşır. * * * Avrupa’da sosyal demokrasinin tarihi, yüzünü sola çevirdiği zaman başarılı olduğunu, liberallere, emperyal güçlere çevirdiği zaman iktidarsızlaştığını gösteriyor. Emperyal güçlerinse her koşulda uygulanabilir politikaları vardır ve kimi zaman nedenler de, vesileler de bu politikaların, şöyle ya da böyle eseri olabilir. Renkleri siyah ya da beyaz fark etmez, emperyal güçlerin her koşulda devam etmek gibi bir özellikleri de vardır. Unutmazlar ve sürekli üretirler. Onların politikalarına teslim olmak istemeyenler için önemli olan, nedenleri iyi tahlil etmek, vesileleri fırsata çevirebilmektir. • Güray Öz Arşivi • Cumhuriyet