• HABERLER     • ANA SAYFA 12 Mart'ın ardından 39 faşist yıl Kapitalist üretimde sermaye sınıfını daha fazla sömürmek, daha fazla artı-değer elde edebilmek için iki yol izler. İlki, işgününün uzatılması yoluyla işçilerin daha fazla değer yaratması, yani daha fazla artı-değer üretmesidir. Bu yoldan yaratılan artı-değere mutlak artı-değer denilir. İkinci yol ise, işgünü zamanı sabit kalmakla birlikte, işçinin ücretinin karşılığını mümkün olan en kısa zamanda üretmesini sağlamak ve böylece sermayedar için ürettiği artı-değer zamanını uzatmaktır. Bu tür artı-değere de nisbi artı-değer denilir. Türkiye'de sermaye sınıfının el koyduğu artı-değer miktarını artırmak için tek partili yönetim süreci boyunca başvurduğu temek yol, mutlak artı-değer sömürüsüydü. DP'nin iktidara getirildiği 1950'den başlayarak nisbi artı-değer sömürüsünü gerçekleştirmek yolunda devinimler sahnelendi. Ancak DP kadrolarının -özellikle Menderes'in- köylülüğü öne alan eğilimleri, üretim teknolojisindeki gelişimi fabrikalara yansıtmaya pek elvermedi. Üretim teknolojisindeki ilerlemeler fabrikalara giremeyince, emek, sermaye sahibinin dilediğince üretken olamadı. Üretken olamayınca da sermayedar için ürettiği artı-değer zamanı uzamadı. "Mutlak"tan "nisbi" artı-değere geçiş bir türlü sağlanamadı. 27 Mayıs 1960 müdahalesinin hemen ardından, iş yaşamını düzenleyen bir dizi yasa çıkarıldı. Emek üretkenliğini -yani işçinin sermayedarın cebine daha fazla artı-değer üretmesini- artırıcı tüm alanlarda sermayeye geniş açılım alanları sağlandı. Sermayeye, devlet tarafından olağanüstü teşvik ve destekler verildi. Fabrikalar daha gelişmiş üretim araçlarıyla donatıldı. 8 saatlik işgününün yarısında kendi ücretini elde edebilmek, diğer yarısında da sermaye sahibine çalışan işçi, bu gelişmeyle birlikte, işgününün üçte birinde kendi ücreti için, üçte ikisinde sermayedar için çalışmaya başladı. Bu yolla mutlak artı-değer sömürüsü, nisbi sömürüye sıçradı. Ne var ki, "emek üretkenliği"nin bu yolla artırılması, emek yoğunluğunun artışını da birlikte getirdi. Daha çok işçi istihdam edildi, işçi sınıfının nicel varlığı yükselişe geçti. Bu varlık, sendikal hak ve taleplere sıkı sıkıya sarılınca da, nitel yükselişi gündeme geldi. Bu öyle bir yükseliş oldu ki, tüm geçmişin baskılarının ve iliğine kadar sömürülmüşlüğünün birikimini dışa vurdu. Sendikalarda, partilerde yoğunlaştı. Siyasal yaşama müdahale gücü halini aldı. İktidara ortak ve kısa zamanda sahip olacağının işaretlerini verdi. 15-16 Haziran eylemi, yalnızca 274-275 sayılı yasalara karşı bir direniş değil, iktidar isteminin meydanlara taşınışı oldu. Sermaye sınıfının ticari kesimi bu gelişimi önlemek için araya bir katalizör olarak 9 Martçı aydın-asker gücünü koymaya yöneldiyse de, sanayi kesimi daha köktenci bir müdahaleden yanaydı. 12 Mart 1971 faşist darbesi, tam tamına bu amaçla, işçi sınıfının ve bağdaşık katmanlarının sindirilip savrulmasını temin etmek için yaptırıldı. 12 Mart, sermaye sınıfının işçi sınıfına darbesi oldu. 12 Mart, sermaye sınıfının işçi sınıfına silahlı gücünü dayattığı gün oldu. 12 Mart açık faşizmi tekelci burjuvazi lehine bir düzen kurguladı. Bu amaçla kurulan Nihat Erim, Ferit Melen ve Naim Talu hükümetleri bir yandan sosyalistlere, devrimci harekete saldırıp onbinleri cezaevlerine tıktı, işkenceler etti, kimilerini alenen öldürdü. Öte yandan da toprak sahiplerinin ve ticaret burjuvazisinin ekonomik ve siyasal gücünü kırdı, dengeyi tekelci sanayi burjuvaziden yana değiştirdi. Açık faşizmin 39.yılında, "12 Mart nedir?" sorusunu yanıtlarken bu noktaların altı kalınca çizilmelidir. Çünkü 12 Eylül, bu sürecin kotardığı temelde şekillenecektir bir süre sonra. Ve bugün "12 Eylül ertesi toplum" biçimi diye adlandırılan ve yakınılan sürecin de en temelinde, 12 Mart'ta dayatılanların rolü başattır. Okuma Parçaları : Burak Barlas : Kollektif bir "mümkün"ü "olur" kılmak Dr. Necdet Oral : 12 Mart darbesi, tarım ve köylülük Berna Moran : 12 Mart Romanı'nın amacı ve yapısı Belgeler : • 12 Mart Muhtırası • 9 Mart’çıların Anayasa Taslağı • 9 Mart’çıların Hükümet Kadro Taslağı • 1. Erim Hükümeti Programı • 2. Erim Hükümeti Programı • Ferit Melen Hükümeti Programı • Naim Talu Hükümeti Programı Yeni Ortam